‘Zonderling’: indringende dwaaltocht door de jungle van de geest
‘Een ontluisterende maar ook grappige dwaaltocht door de jungle van de geest.’ Een korte omschrijving van het stuk ‘Zonderling’, dat op woensdag 5 oktober werd opgevoerd in de Hall of Fame. Het was een productie van acteur en theatermaker Boy Jonkergouw (zo’n beetje hofleverancier van het Kwartiermakersfestival), die daartoe samenwerkte met GGZ-cliënten uit regio Den Bosch. Deze avond was een try-out; de eigenlijke voorstelling is op 11 t/m 13 oktober in de Verkade-fabriek in Den Bosch. De belangstelling was groter dan het aantal kaarten; gelukkig konden er nog wat stoelen worden bijgeplaatst.
Dit stuk had een heel bijzondere opzet, omdat regisseur Boy Jonkergouw daartoe intensief samenwerkte met cliënten van Reinier van Arkel (GGZ-instelling in Den Bosch en omgeving). Ze vertelden eerst aan hem wat ze hadden beleefd in hun psychose en welke beelden ze toen hadden. Dat kwam in het stuk terug. Zo vertelde een vrouw dat ze koningin van Europa was. En een man zei dat hij gehaktballen maakte van kattenvoer.
In het begin van het stuk hoopte hoofdpersoon Mieke op een brief dat ze niet meer zou worden getroffen door tegenslag. Toen die niet kwam, ging ze zelf maar op reis naar ‘Zonder Zorgen Land’. Langzaam raakt ze steeds meer in de greep van een psychose. Daarbij hoort ze allerlei beangstigende en negatieve stemmen. En op den duur weet je niet meer wat echt is en wat niet. Al krijgt de hoofdpersoon op het eind langzaam weer een beetje grip.
Millimetertje bij millimetertje
Na afloop was er gelegenheid tot een nabespreking met de spelers en met regisseur Boy Jonkergouw. Bij de selectie voor het stuk lette Boy er vooral op dat er een goede sfeer was. Ook moesten mensen niet te snel kwaad worden, zodat er een veilige sfeer ontstond. De groep nam er de tijd voor: het stuk vorderde ‘millimetertje bij millimetertje’. De periode van april tot juli werd gebruikt voor gesprekken en brainstormen; daarna zijn ze het stuk gaan instuderen.
Tijdens deze try-out waren de spelers wel wat zenuwachtig. Achter de schermen was er daarom een souffleuse, voor het geval dat sommige acteurs door de spanning een black-out kregen. Alles ging echter goed. Vandaar ook een ovationeel applaus op het eind. Het publiek vond het heel moedig dat ze zo naar buiten kwamen met hun verhaal. ‘Heel Nederland zou dit moeten zien!’ zei een bezoeker na afloop.


Gisteren heb ik het stuk in Den Bosch zien opgevoerd worden.Het is een verademing dat cliënten kunnen laten zien wat er zich afspeelt in hun psychoses en wat er gebeurt als je stemmen hoort.
Dat maakt alles meer bespreekbaar.Het laat zien wat vaak zo onbegrijpelijk is voor de persoon zelf èn voor haar omgeving, familie en vrienden.
Heel hartelijke dank daarvoor.
Ik ben het helemaal eens met de bezoeker die zegt: “Heel Nederland moet dit zien!”
Madeleine Prinsen, Kwartiermaakster