Op dinsdag 4 oktober was hoogleraar en publicist Maarten van Buuren te gast bij Gianotten om ‘schaamteloos’ te vertellen over zijn depressie, zoals hij die beschreef in zijn boek ‘Kikker gaat fietsen’. De titel dankt hij aan zijn vriendin, die hem eens een kikker in een stolp gaf. Hij dacht meteen: dat ben ik! Want zelf zat hij ook onder een stolp. In zijn fantasie bleef de kikker daar gewoon zitten tot hij buiten andere kikkers zag. Toen wilde hij ineens naar buiten; gaan fietsen.

Maarten heeft meerdere putten meegemaakt in zijn leven; de diepste was rond zijn vijftigste. Hij floreerde altijd bij activiteiten als schrijven, lezen en dergelijke, maar nu kwam hij helemaal tot stilstand. De dokter constateerde een depressie en schreef pillen voor in combinatie met een praattherapie. Dat sloeg gelukkig goed aan.
Eerst associeerde Maarten depressie met trage en uitgebluste types, niet dynamische types als hijzelf. Maar toen hij het eenmaal had erkend, werd een aantal dingen verklaarbaar. Zo heeft ook zijn moeder een zware depressie gehad. Als een aangeboren zwakke plek wordt geactiveerd, krijg je hem er heel moeilijk weer uit. Zo hebben hij en zijn broers allemaal een aangeboren kwetsbaarheid; zo heeft één broer Asperger. Dat heeft volgens hem te maken met de depressie van hun moeder. Psychische zwakke plekken kunnen iemands karakter beïnvloeden, zo ook Van Buurens gevecht met depressies. Dat hij rond zijn vijftigste depressief werd, hangt volgens hem ook deels samen met het verouderingsproces.

Door de vloer zakken
Maarten besloot uit te gaan zoeken waar zijn depressie vandaan kwam en daar een boek over te schrijven. De belangrijkste factor bij depressie is onmacht: het niet meer in controle zijn. Waar normale mensen energie uitstralen, is er bij een depressie sprake van een implosie. Je ploft in elkaar en bent niet meer in staat om ook nog maar iets uit te zenden. Hij vroeg zich af: wat doen al die mensen toch de hele dag, terwijl ik maar suf in een stoel zit?
Bij een depressie valt de vloer waarop je staat, ineens weg. De ‘grote drie’ (geloof, hoop en liefde) haperden, wat hij omschreef als een ‘zijns-storing’. Met name de factor geloof speelde een rol. Hoewel zijn geloof op jonge leeftijd al wat wankel was, viel hij op zijn zestiende definitief van zijn geloof en werd hij vatbaarder voor depressie. Al denkt hij niet dat zijn opvoeding in het zwaar gereformeerde Maassluis hem depressief heeft gemaakt. Sterker nog: al schrijvende ontdekte Van Buuren dat het geloof in zijn jeugd hem wel degelijk ook steun gaf. Hij heeft zich dan ook nooit afgezet tegen steile gelovigen, want het is een deel van hemzelf.
Zijn vroegere ik-beeld (dat hij als stamhouder meer kon en krachtiger was dan anderen) zakte door de depressie in één keer in elkaar. Zijn nieuwe ik-beeld is dat hij altijd zo actief was als tegenkracht tegen de depressie die altijd op de achtergrond loerde. Bij een depressie platten de drie dimensies af tot twee dimensies. Zo kon hij niet meer genieten van lekker eten of muziek; het maakte geen gevoel meer los. Ook kon hij geen ervaringen meer delen, of gevoelens verwoorden tegen zijn vriendin.

Verdedigingsbarrières
Omdat het nu weer zoveel beter met hem gaat, kan hij zich de put ook niet goed meer voorstellen. Mensen die gezond zijn, kunnen zich niet goed voorstellen wat het is om ‘in de put’ te zitten. Ze denken dan dat je er zó weer uitklimt.
Hij merkt tegenwoordig al snel de signalen als het niet goed gaat, zoals ineens enorm opzien tegen alledaagse dingen als een rekening betalen of boodschappen doen. Anders zou hij te lang doorgaan, tot het te laat is. Doordat zijn nieuwe vriendin een bipolaire stoornis heeft; zien ze bij elkaar eerder dat er iets mis is dan dat ze het bij zichzelf in de gaten hebben. Ook heeft hij verdedigingsbarrières die werken, zoals een flink stuk gaan fietsen. De moeilijkste maand van het jaar is februari. Je denkt: ha, bijna lente, en dan zakt hij weer helemaal in.
Overigens geeft hij tegenwoordig de voorkeur aan Sint-Janskruid en lichttherapie. Nadeel van pillen is de lange gewennings- en ontwenningstijd. Bovendien heeft hij liever ups en downs dan een chemisch ‘dekentje’ over je hoofd .

Het schrijven van zijn boek heeft Maarten naar eigen zeggen veel geholpen bij zijn herstel. Daarom raadt hij iedereen aan: zet dingen op papier. Schrijf de ellende van je af. Daar kikker je echt van op.