Wat is er de rest van de week nog te doen in Oosterhout? Op woensdag 12 oktober draait om 20.15 uur in het filmtheater van De Bussel (Torenplein 12, Oosterhout) de film ‘Welcome to the Rileys’. Centraal staat het echtpaar Doug en Lois Riley, dat na de moord op hun dochter Emily acht jaar daarvoor uit elkaar is gegroeid. Maar terwijl Lois zich thuis opsluit, stort Doug zich in allerlei affaires. Normale toegangsprijs is € 6,50, maar als u de bon op de website van het Oosterhoutse festival uitprint (zie deze link) kunt u 1 euro korting krijgen. Toch mooi meegenomen!
Op donderdag 13 oktober is het van 19.00 tot 21.00 uur open dag op de GGZ-vestiging aan de Kromsteven 7. Voor buren en belangstellenden wordt uitleg gegeven over behandeling en begeleiding. U kunt hier ook uw kennis testen. Wat weet u eigenlijk over psychiatrie. Hoe gek is gek nu eigenlijk?
Op zondag 16 oktober is er van 14.00 tot 17.00 uur een feestelijke afsluiting van het festival in theater De Schelleboom (Mathildastraat 37a). Ontmoet dichters en ervaringsdeskundigen. Ook kunt u genieten van muziek van Aaron Raams en gezelschap, en ook kunt u  meedoen met het Theater van de Tilburg Tigers. Voor bezoekers ligt er ook een mooi aandenken klaar.

U kunt ook een kijkje nemen op de website van Kwartiermakersfestival Oosterhout.

Dit stuk had een heel bijzondere opzet, omdat regisseur Boy Jonkergouw daartoe intensief samenwerkte met cliënten van Reinier van Arkel (GGZ-instelling in Den Bosch en omgeving). Ze vertelden eerst aan hem wat ze hadden beleefd in hun psychose en welke beelden ze toen hadden. Dat kwam in het stuk terug. Zo vertelde een vrouw dat ze koningin van Europa was. En een man zei dat hij gehaktballen maakte van kattenvoer.
In het begin van het stuk hoopte hoofdpersoon Mieke op een brief dat ze niet meer zou worden getroffen door tegenslag. Toen die niet kwam, ging ze zelf maar op reis naar ‘Zonder Zorgen Land’. Langzaam raakt ze steeds meer in de greep van een psychose. Daarbij hoort ze allerlei beangstigende en negatieve stemmen. En op den duur weet je niet meer wat echt is en wat niet. Al krijgt de hoofdpersoon op het eind langzaam weer een beetje grip.

Millimetertje bij millimetertje

Na afloop was er gelegenheid tot een nabespreking met de spelers en met regisseur Boy Jonkergouw. Bij de selectie voor het stuk lette Boy er vooral op dat er een goede sfeer was. Ook moesten mensen niet te snel kwaad worden, zodat er een veilige sfeer ontstond. De groep nam er de tijd voor: het stuk vorderde “millimetertje bij millimetertje”. De periode van april tot juli werd gebruikt voor gesprekken en brainstormen; daarna zijn ze het stuk gaan instuderen.
Tijdens deze try-out waren de spelers wel wat zenuwachtig. Achter de schermen was er daarom een souffleuse, voor het geval dat sommige acteurs door de spanning een black-out kregen. Alles ging echter goed. Vandaar ook een ovationeel applaus op het eind. Het publiek vond het heel moedig dat ze zo naar buiten kwamen met hun verhaal. “Heel Nederland zou dit moeten zien!” zei een bezoeker na afloop.

Het toernooi werd geopend door Chris van Geloven. regiomanager bij RIBW Midden-Brabant. Hij noemde nog eens het doel van kwartiermaken: weer mee gaan doen in de samenleving.  En meedoen is belangrijker dan winnen. Hij haalde een van de befaamde uitspraken van Johan Cruijff aan:  “Het maakt niet uit hoeveel doelpunten de tegenstander maakt, als wij er maar eentje meer maken.” Hij memoreerde ook nog eens het belang van respect voor elkaar, ook voor de scheidsrechters. Die laatsten hadden overigens een drukke dag. Omdat er slechts 4 scheidsrechters beschikbaar waren, hield dat in dat ze soms 2 wedstrijden achter elkaar moesten fluiten.

ToNet als andere jaren waren er weer wedstrijden van steeds (niet toevallig!) 1 kwartier, met 5 minuten tussenruimte om te wisselen en even bij te komen.  Tussen de bedrijven door was er gelegenheid tot snelheidsschieten. Een speciaal apparaat mat de snelheid van ieder schot.
In de finale van het toernooi trok de Belvertshoeve (een Oisterwijks project voor begeleid wonen, leren en werken) aan het langste eind, ten koste van het jongerenpension van Traverse. De derde plaats was voor het team van RIBW Reeshof.

Maarten heeft meerdere putten meegemaakt in zijn leven; de diepste was rond zijn vijftigste. Hij floreerde altijd bij activiteiten als schrijven, lezen en dergelijke, maar nu kwam hij helemaal tot stilstand. De dokter constateerde een depressie en schreef pillen voor in combinatie met een praattherapie. Dat sloeg gelukkig goed aan.
Eerst associeerde Maarten depressie met trage en uitgebluste types, niet dynamische types als hijzelf. Maar toen hij het eenmaal had erkend, werd een aantal dingen verklaarbaar. Zo heeft ook zijn moeder een zware depressie gehad. Als een aangeboren zwakke plek wordt geactiveerd, krijg je hem er heel moeilijk weer uit. Zo hebben hij en zijn broers allemaal een aangeboren kwetsbaarheid; zo heeft één broer Asperger. Dat heeft volgens hem te maken met de depressie van hun moeder. Psychische zwakke plekken kunnen iemands karakter beïnvloeden, zo ook Van Buurens gevecht met depressies. Dat hij rond zijn vijftigste depressief werd, hangt volgens hem ook deels samen met het verouderingsproces.

Door de vloer zakken
Maarten besloot uit te gaan zoeken waar zijn depressie vandaan kwam en daar een boek over te schrijven. De belangrijkste factor bij depressie is onmacht: het niet meer in controle zijn. Waar normale mensen energie uitstralen, is er bij een depressie sprake van een implosie. Je ploft in elkaar en bent niet meer in staat om ook nog maar iets uit te zenden. Hij vroeg zich af: wat doen al die mensen toch de hele dag, terwijl ik maar suf in een stoel zit?
Bij een depressie valt de vloer waarop je staat, ineens weg. De ‘grote drie’ (geloof, hoop en liefde) haperden, wat hij omschreef als een ‘zijns-storing’. Met name de factor geloof speelde een rol. Hoewel zijn geloof op jonge leeftijd al wat wankel was, viel hij op zijn zestiende definitief van zijn geloof. Daarmee werd hij ook vatbaarder voor depressie. Al denkt hij niet dat zijn opvoeding in het zwaar gereformeerde Maassluis hem depressief heeft gemaakt. Sterker nog: al schrijvende ontdekte Van Buuren dat het geloof in zijn jeugd hem wel degelijk ook steun gaf. Zo gaven zijn grootouders hem veel steun, in een beschutte en beschermende omgeving. Hij heeft zich ook nooit afgezet tegen steile gelovigen, want het is ook een deel van hemzelf.
Ook zijn vroegere ik-beeld (dat hij als stamhouder meer kon en krachtiger was dan anderen) zakte door de depressie in één keer in elkaar. Zijn nieuwe ik-beeld is dat hij altijd zo actief was juist Hij heeft nu een nieuw ik-beeld: hij was zo actief puur als tegenkracht tegen de depressie die altijd op de achtergrond loert.
Bij een depressie platten de drie dimensies af tot twee dimensies. Hij kon niet meer genieten van zaken als lekker eten of naar muziek luisteren; het maakte geen gevoel meer los. Ook kon hij geen ervaringen meer delen, of gevoelens verwoorden tegen zijn vriendin.

Verdedigingsbarrières
Omdat het nu weer zoveel beter met hem gaat, kan hij zich de put ook niet goed meer voorstellen. Mensen die gezond zijn, kunnen zich niet goed voorstellen wat het is om ‘in de put’ te zitten. Ze denken dan dat je er zó weer uitklimt.
Hij merkt tegenwoordig al snel de signalen als het niet goed gaat, zoals ineens enorm opzien tegen alledaagse dingen als een rekening betalen of boodschappen doen. Anders zou hij te lang doorgaan, tot het te laat is. Doordat zijn nieuwe vriendin een bipolaire stoornis heeft; zien ze bij elkaar eerder dat er iets mis is dan dat ze het bij zichzelf in de gaten hebben. Ook heeft hij verdedigingsbarrières die werken, zoals een flink stuk gaan fietsen. De moeilijkste maand van het jaar is februari. Je denkt: ha, bijna lente, en dan zakt hij weer helemaal in.
Overigens geeft hij tegenwoordig de voorkeur aan Sint-Janskruid en lichttherapie. Nadeel van pillen is de lange gewennings- en ontwenningstijd.. Bovendien heeft hij liever ups en downs dan een chemisch ‘dekentje’ over je hoofd .

Het schrijven van zijn boek heeft Maarten naar eigen zeggen veel geholpen bij zijn herstel. Daarom raadt hij iedereen aan: zet dingen op papier. Schrijf de ellende van je af. Daar kikker je echt van op.

In de ‘speed meet’ konden de studenten vast ruiken aan de doelgroep waar ze na hun studie veel mee te maken zouden krijgen. Toch bleek het vaak niet mee te vallen om directe vragen te stellen. Misschien omdat ze soms wat te voorzichtig waren? Wel gaven de studenten na afloop aan dat ze het leuk vonden dat iedereen een ‘open mind’ had.  Een tip die werd gegeven: ga het gesprek in als jezelf, en probeer niet de professional uit te hangen.
Overigens werkt het soms goed om alles eens in een verrassend perspectief te zien. Iemand vertelde hoe op een keer studenten op bezoek waren bij de RIBW. Omdat die de medewerkers en de cliënten niet uit elkaar konden houden, vroegen ze of de cliënten wilden gaan staan. Daarop gingen de medewerkers demonstratief staan en bleven de cliënten juist zitten…  En iedereen trapte erin. Dat toonde maar weer aan dat je blik op de wereld allesbepalend is. (Denk ook aan de scène in ‘One flew over the cuckoo’s nest’, waarin Jack Nicholson met een groepje cliënten gaat varen. Toen de verhuurder van de boot vroeg wie dat waren, was het antwoord dat het allemaal psychiaters waren. De cliënten gedroegen zich daarop ineens een stuk zelfverzekerder.)

Overigens willen RIBW en Avans de opgebouwde contacten wat verder uitbouwen. Zo gaat eind oktober een nieuwe winkel open bij De Werkplaats aan de IJskelderstraat; ook de studenten van Avans werden daarbij van harte uitgenodigd.

‘Wonderbenkske’

Om 13.00 was er op het grasveldje achter Switsj ter hoogte van de Mendelssohnstraat een ‘Benkske’ onthuld. Het was een gezamenlijk project van medewerkers van AC Noord en van mensen uit de wijk, waarbij ‘Mooi Zo, Goed Zo’ voor materialen zorgde .“Een oude wens is in vervulling gegaan: we hebben nu een ontmoetingsplek”, aldus een van de betrokkenen

Het ontwerp van de bank is gemaakt door cliënten. Hun ideeën zijn zoveel mogelijk in de bank verwerkt. Ook hebben ze meegeholpen bij het ‘mozaïeken΅: het inpassen van de steentjes. Op de zijkant van het bankje staat een puzzelstuk voor de GGZ. Want als we met elkaar samenwerken, vallen alle stukjes in elkaar. Elly Spooren, medewerker van AC Noord, had een duidelijke motivatie om aan het Kwartiermakersfestival mee te doen. “We zijn allemaal maar gewoon mensen; en er is ook niets engs aan. Dat is ook de essentie van kwartiermaken. Voor enkele betrokken cliënten gaf het mozaïeken een steuntje in de rug bij hun herstel. Als ze het moeilijk hadden; gaf het mozaïeken kracht. Zo vertelde een vrouw: “Het werken aan dit Benkske gaf me rust en ik ontdekte wat ik allemaal nog wél kon. Het was voor mij een wonderbenkske. Ik wil nu ook verder gaan met mozaïeken.”

Natuurlijk gaat het erom dat er op zo’n middag ontmoetingen plaatsvinden. Gül Bagiran, die naast kapster ook vrijwilligster in de wijk is, waarbij ze zorgt voor het goede doel en voor lekkere hapjes, vond dat er deze middag veel goede ontmoetingen waren. “Maar het zou goed zijn om zo’n activiteit vaker te doen, zoals eens in de twee maanden.” Ook Switsj-medewerkster Lenny Heuver had enkele mooie ontmoetingen. “Ik legde aan een jong meisje uit dat we in feite allemaal gelijk zijn: we staan elke morgen op, en we moeten ook allemaal eten en slapen. Dat maakte wel indruk. Je hoeft het allemaal ook niet zo moeilijk te maken.”
En onbekend maakt onbemind. Daarom is het volgens Switsj-medewerker Marlou van de Leur goed dat de buurt beter weet wie ze zijn. “We moeten de wijk in, en de wijk moet ook naar ons toe komen. Zo zouden we hier bij Switsj kunnen gaan koken voor eenzame en/of oude mensen in de wijk. Overigens is de basis voor deze middag ook gevormd door Doorbraak-projecten, die tot doel hadden het stigma te doorbreken.”

Er waren ook verschillende optredens deze middag. Zo traden de ‘Kleurrijke Mama’s’ op met een Mamaverhalenkoor. Liedjes met een sympathieke boodschap: ook al ben ik bruin, wit of wat dan ook: altijd denk ik aan een vreedzame wereld. Ook de gelegenheidsband Rocksazapam trad een paar keer op. Deze band komt voort uit de muzikale inloop op dinsdagavond bij Activiteitencentrum Noord in de Mendelssohnstraat.
Aan het eind bedankte presentatrice Ria iedereen voor de organisatie en de kleurrijkheid. “We hebben deze dag goed samengewerkt met mensen uit de buurt, ook uit andere culturen.”

Gespreksleider Meindert gaf ter inleiding een korte toelichting op het fenomeen Loesje. Loesje wil met haar teksten statements maken, en mensen laten lachen én laten nadenken. Het is begonnen in 1983 in Arnhem. Er hing in die tijd een negatieve sfeer, vanwege de werkloosheid en de angst voor een kernoorlog. Om mensen te inspireren, moet je ze aanspreken met positieve teksten. Op de eerste schrijfavond kwam er een vrouw binnen, die spontaan haar handtekening zette onder een van de teksten: Loesje. Het beeldmerk was geboren. Nadien begon Loesje haar zegetocht door Nederland en het buitenland (na de val van de Muur ook Oost-Europa).
Vervolgens ging de groep aan de slag met opdrachten. Ieder moest één woord op een vel papier schrijven, en dat doorgeven aan zijn rechterbuurman en op het vel dat hij van zijn linkerbuurman had doorgekregen iets schrijven dat aansloot op diens woord

De leukste invallen van deze avond worden nog deze week door een Loesje-werkgroep uitgetikt en op posters gezet die door de stad verspreid worden. Zoals ‘Gezocht: exorcist om de hokjesgeest uit te drijven’. Of: ‘Etiketten plakken – maar laat de tekst over aan de ander’. Op 27 oktober komt er weer een Loesje-werkgroep bij elkaar in Tilburg; zie ook de website www.loesje.nl.
Overigens konden de aanwezigen  de avond wel waarderen. Een van hen zou best 1x per maand een kwartiermakersactiviteit willen. “Dan hebben we tenminste één leuke dag per maand.”