Klik hier om het volledige interview met Petra te lezen.

Dankbaar

Ik ben dankbaar
voor wat ik krijg,
en voor dat, wat ik niet kreeg.

Ik blijf dankbaar
voor wat ik heb, en dat
wat ik niet had.

Maar vooral ben ik dankbaar
in mijn mooie en moeilijke Leven

om de ontmoeting met jou,
die mij blijft gegeven.

‘ Woest’ is het tweede deel van een minisoap rond psychiater Guus Jung. In het eerste deel, ‘ Naar Buiten waar de Vogeltjes Fluiten’, bezocht Guus zijn demente en uiterst dominante moeder.
Regisseur van ‘ Woest’ is de Tilburgse theatermaker Boy Jonkergouw. Boy heeft al jarenlang goede banden met het Kwartiermakersfestival. De voorstelling ‘Woest’  is in 2007 en 2008 al eens opgevoerd, destijds door Stefan Jung. Daarnaast speelde Boy zelf solovoorstellingen als De Missionaris en Flat. Vorig jaar regisseerde hij het stuk Zonderling (met cliënten van Reinier van Arkel).

Wat is er de rest van de week nog te doen in Oosterhout? Op woensdag 12 oktober draait om 20.15 uur in het filmtheater van De Bussel (Torenplein 12, Oosterhout) de film ‘Welcome to the Rileys’. Centraal staat het echtpaar Doug en Lois Riley, dat na de moord op hun dochter Emily acht jaar daarvoor uit elkaar is gegroeid. Maar terwijl Lois zich thuis opsluit, stort Doug zich in allerlei affaires. Normale toegangsprijs is € 6,50, maar als u de bon op de website van het Oosterhoutse festival uitprint (zie deze link) kunt u 1 euro korting krijgen. Toch mooi meegenomen!
Op donderdag 13 oktober is het van 19.00 tot 21.00 uur open dag op de GGZ-vestiging aan de Kromsteven 7. Voor buren en belangstellenden wordt uitleg gegeven over behandeling en begeleiding. U kunt hier ook uw kennis testen. Wat weet u eigenlijk over psychiatrie. Hoe gek is gek nu eigenlijk?
Op zondag 16 oktober is er van 14.00 tot 17.00 uur een feestelijke afsluiting van het festival in theater De Schelleboom (Mathildastraat 37a). Ontmoet dichters en ervaringsdeskundigen. Ook kunt u genieten van muziek van Aaron Raams en gezelschap, en ook kunt u  meedoen met het Theater van de Tilburg Tigers. Voor bezoekers ligt er ook een mooi aandenken klaar.

U kunt ook een kijkje nemen op de website van Kwartiermakersfestival Oosterhout.

Dit stuk had een heel bijzondere opzet, omdat regisseur Boy Jonkergouw daartoe intensief samenwerkte met cliënten van Reinier van Arkel (GGZ-instelling in Den Bosch en omgeving). Ze vertelden eerst aan hem wat ze hadden beleefd in hun psychose en welke beelden ze toen hadden. Dat kwam in het stuk terug. Zo vertelde een vrouw dat ze koningin van Europa was. En een man zei dat hij gehaktballen maakte van kattenvoer.
In het begin van het stuk hoopte hoofdpersoon Mieke op een brief dat ze niet meer zou worden getroffen door tegenslag. Toen die niet kwam, ging ze zelf maar op reis naar ‘Zonder Zorgen Land’. Langzaam raakt ze steeds meer in de greep van een psychose. Daarbij hoort ze allerlei beangstigende en negatieve stemmen. En op den duur weet je niet meer wat echt is en wat niet. Al krijgt de hoofdpersoon op het eind langzaam weer een beetje grip.

Millimetertje bij millimetertje

Na afloop was er gelegenheid tot een nabespreking met de spelers en met regisseur Boy Jonkergouw. Bij de selectie voor het stuk lette Boy er vooral op dat er een goede sfeer was. Ook moesten mensen niet te snel kwaad worden, zodat er een veilige sfeer ontstond. De groep nam er de tijd voor: het stuk vorderde “millimetertje bij millimetertje”. De periode van april tot juli werd gebruikt voor gesprekken en brainstormen; daarna zijn ze het stuk gaan instuderen.
Tijdens deze try-out waren de spelers wel wat zenuwachtig. Achter de schermen was er daarom een souffleuse, voor het geval dat sommige acteurs door de spanning een black-out kregen. Alles ging echter goed. Vandaar ook een ovationeel applaus op het eind. Het publiek vond het heel moedig dat ze zo naar buiten kwamen met hun verhaal. “Heel Nederland zou dit moeten zien!” zei een bezoeker na afloop.

Het toernooi werd geopend door Chris van Geloven. regiomanager bij RIBW Midden-Brabant. Hij noemde nog eens het doel van kwartiermaken: weer mee gaan doen in de samenleving.  En meedoen is belangrijker dan winnen. Hij haalde een van de befaamde uitspraken van Johan Cruijff aan:  “Het maakt niet uit hoeveel doelpunten de tegenstander maakt, als wij er maar eentje meer maken.” Hij memoreerde ook nog eens het belang van respect voor elkaar, ook voor de scheidsrechters. Die laatsten hadden overigens een drukke dag. Omdat er slechts 4 scheidsrechters beschikbaar waren, hield dat in dat ze soms 2 wedstrijden achter elkaar moesten fluiten.

Net als andere jaren waren er weer wedstrijden van steeds (niet toevallig!) 1 kwartier, met 5 minuten tussenruimte om te wisselen en even bij te komen.  Tussen de bedrijven door was er gelegenheid tot snelheidsschieten. Een speciaal apparaat mat de snelheid van ieder schot.
In de finale van het toernooi trok de Belvertshoeve (een Oisterwijks project voor begeleid wonen, leren en werken) aan het langste eind, ten koste van het jongerenpension van Traverse. De derde plaats was voor het team van RIBW Reeshof.

Maarten heeft meerdere putten meegemaakt in zijn leven; de diepste was rond zijn vijftigste. Hij floreerde altijd bij activiteiten als schrijven, lezen en dergelijke, maar nu kwam hij helemaal tot stilstand. De dokter constateerde een depressie en schreef pillen voor in combinatie met een praattherapie. Dat sloeg gelukkig goed aan.
Eerst associeerde Maarten depressie met trage en uitgebluste types, niet dynamische types als hijzelf. Maar toen hij het eenmaal had erkend, werd een aantal dingen verklaarbaar. Zo heeft ook zijn moeder een zware depressie gehad. Als een aangeboren zwakke plek wordt geactiveerd, krijg je hem er heel moeilijk weer uit. Zo hebben hij en zijn broers allemaal een aangeboren kwetsbaarheid; zo heeft één broer Asperger. Dat heeft volgens hem te maken met de depressie van hun moeder. Psychische zwakke plekken kunnen iemands karakter beïnvloeden, zo ook Van Buurens gevecht met depressies. Dat hij rond zijn vijftigste depressief werd, hangt volgens hem ook deels samen met het verouderingsproces.

Door de vloer zakken
Maarten besloot uit te gaan zoeken waar zijn depressie vandaan kwam en daar een boek over te schrijven. De belangrijkste factor bij depressie is onmacht: het niet meer in controle zijn. Waar normale mensen energie uitstralen, is er bij een depressie sprake van een implosie. Je ploft in elkaar en bent niet meer in staat om ook nog maar iets uit te zenden. Hij vroeg zich af: wat doen al die mensen toch de hele dag, terwijl ik maar suf in een stoel zit?
Bij een depressie valt de vloer waarop je staat, ineens weg. De ‘grote drie’ (geloof, hoop en liefde) haperden, wat hij omschreef als een ‘zijns-storing’. Met name de factor geloof speelde een rol. Hoewel zijn geloof op jonge leeftijd al wat wankel was, viel hij op zijn zestiende definitief van zijn geloof en werd hij vatbaarder voor depressie. Al denkt hij niet dat zijn opvoeding in het zwaar gereformeerde Maassluis hem depressief heeft gemaakt. Sterker nog: al schrijvende ontdekte Van Buuren dat het geloof in zijn jeugd hem wel degelijk ook steun gaf. Hij heeft zich dan ook nooit afgezet tegen steile gelovigen, want het is een deel van hemzelf.
Zijn vroegere ik-beeld (dat hij als stamhouder meer kon en krachtiger was dan anderen) zakte door de depressie in één keer in elkaar. Zijn nieuwe ik-beeld is dat hij altijd zo actief was als tegenkracht tegen de depressie die altijd op de achtergrond loerde. Bij een depressie platten de drie dimensies af tot twee dimensies. Zo kon hij niet meer genieten van lekker eten of muziek; het maakte geen gevoel meer los. Ook kon hij geen ervaringen meer delen, of gevoelens verwoorden tegen zijn vriendin.

Verdedigingsbarrières
Omdat het nu weer zoveel beter met hem gaat, kan hij zich de put ook niet goed meer voorstellen. Mensen die gezond zijn, kunnen zich niet goed voorstellen wat het is om ‘in de put’ te zitten. Ze denken dan dat je er zó weer uitklimt.
Hij merkt tegenwoordig al snel de signalen als het niet goed gaat, zoals ineens enorm opzien tegen alledaagse dingen als een rekening betalen of boodschappen doen. Anders zou hij te lang doorgaan, tot het te laat is. Doordat zijn nieuwe vriendin een bipolaire stoornis heeft; zien ze bij elkaar eerder dat er iets mis is dan dat ze het bij zichzelf in de gaten hebben. Ook heeft hij verdedigingsbarrières die werken, zoals een flink stuk gaan fietsen. De moeilijkste maand van het jaar is februari. Je denkt: ha, bijna lente, en dan zakt hij weer helemaal in.
Overigens geeft hij tegenwoordig de voorkeur aan Sint-Janskruid en lichttherapie. Nadeel van pillen is de lange gewennings- en ontwenningstijd. Bovendien heeft hij liever ups en downs dan een chemisch ‘dekentje’ over je hoofd .

Het schrijven van zijn boek heeft Maarten naar eigen zeggen veel geholpen bij zijn herstel. Daarom raadt hij iedereen aan: zet dingen op papier. Schrijf de ellende van je af. Daar kikker je echt van op.

In de ‘speed meet’ konden de studenten vast ruiken aan de doelgroep waar ze na hun studie veel mee te maken zouden krijgen. Toch bleek het vaak niet mee te vallen om directe vragen te stellen. Misschien omdat ze soms wat te voorzichtig waren? Wel gaven de studenten na afloop aan dat ze het leuk vonden dat iedereen een ‘open mind’ had.  Een tip die werd gegeven: ga het gesprek in als jezelf, en probeer niet de professional uit te hangen.
Overigens werkt het soms goed om alles eens in een verrassend perspectief te zien. Iemand vertelde hoe op een keer studenten op bezoek waren bij de RIBW. Omdat die de medewerkers en de cliënten niet uit elkaar konden houden, vroegen ze of de cliënten wilden gaan staan. Daarop gingen de medewerkers demonstratief staan en bleven de cliënten juist zitten…  En iedereen trapte erin. Dat toonde maar weer aan dat je blik op de wereld allesbepalend is. (Denk ook aan de scène in ‘One flew over the cuckoo’s nest’, waarin Jack Nicholson met een groepje cliënten gaat varen. Toen de verhuurder van de boot vroeg wie dat waren, was het antwoord dat het allemaal psychiaters waren. De cliënten gedroegen zich daarop ineens een stuk zelfverzekerder.)

Overigens willen RIBW en Avans de opgebouwde contacten wat verder uitbouwen. Zo gaat eind oktober een nieuwe winkel open bij De Werkplaats aan de IJskelderstraat; ook de studenten van Avans werden daarbij van harte uitgenodigd.